"Εκτιμώ απεριόριστα τον ηρωισμό που προϋποθέτει για τον κάθε άνθρωπο το να σηκώνεται κάθε πρωί από το κρεβάτι του και να επιχειρεί το οτιδήποτε που τον υποχρεώνει να πάψει πια να είναι ο εαυτός του, όπως τον γνώρισε μέσα στη μόνωση και ησυχία της νύχτας, έστω κι αν ήταν κοιμισμένος".

Ο συγγραφέας Θανάσης Νιάρχος απαντά στο ερωτηματολόγιο του Δέκατου Τέταρτου.

Γιάννης Γούνας 

"Εκτιμώ απεριόριστα τον ηρωισμό που προϋποθέτει για τον κάθε άνθρωπο το να σηκώνεται κάθε πρωί από το κρεβάτι του και να επιχειρεί το οτιδήποτε που τον υποχρεώνει να πάψει πια να είναι ο εαυτός του, όπως τον γνώρισε μέσα στη μόνωση και ησυχία της νύχτας, έστω κι αν ήταν κοιμισμένος". Ο συγγραφέας Θανάσης Νιάρχος απαντά στο ερωτηματολόγιο του Δέκατου Τέταρτου.

1️⃣Μπορείτε να μου αναφέρετε μια συγκεκριμένη σκηνή παραδείσιας ευτυχίας που αποτελεί πολύ ισχυρή ανάμνηση από την παιδική σας ηλικία;

Θ.Ν: Δεν ξέρω αν μπορώ να την χαρακτηρίσω παραδείσια, σίγουρα όμως ήταν πολύ μεγάλη. Να έχουν φύγει όλοι από το σπίτι, ο πατέρας μου, η αδερφή μου, η γιαγιά μου, μια ξαδέρφη μου που έμενε μαζί μας( η μητέρα μου είχε πεθάνει όταν ήμουνα έξι χρόνων) και να τριγυρνάω με κλειστά τα παράθυρα από δωμάτιο σε δωμάτιο και να παρατηρώ τα αντικείμενα που αποτελούσαν το μόνιμο, καθημερινό περιβάλλον  για όλους μας. Είχα ένα αίσθημα ευφορίας, σαν ν' ανακάλυπτα τον κόσμο εξ υπαρχής για λογαριασμό μου. Θυμάμαι να στέκομαι εκστατικός σχεδόν μπροστά σ'ένα ανοιχτό ντουλάπι της κουζίνας με τα πιάτα και τα νεροπότηρα. Θάμουνα δεν θάμουνα δέκα χρόνων(μιλάμε για το 1955). Όπως λέει και ο Τάσος Λειβαδίτης σε έναν στίχο του "Κάτω από τον καναπέ εκεί που συμβαίνουν όλα τα μεγάλα γεγονότα της ανθρωπότητας".

2️⃣Ποιό γεγονός σας έφερε για πρώτη φορά σε επαφή με την σκληρότητα του κόσμου;

Θ.Ν: Θα πρέπει να ήμουνα γύρω στα δέκα μου χρόνια, είχα αρρωστήσει κι είχανε έρθει σπίτι δύο συμμαθητές μου να μου φέρουν τα μαθήματα που είχαν κάνει όσες μέρες είχα λείψει από το σχολείο. Ήταν μια "έμπνευση" της γιαγιάς μου - της μητέρας της μητέρας μου-αντί για πυζάμες, να φοράω νυχτικό το βράδυ που πήγαινα για ύπνο, αλλά και κάθε φορά που αρρώσταινα. Όταν έφυγαν οι συμμαθητές μου που δεν είχαν δείξει-όσο τουλάχιστον είχα καταλάβει-να παραξενεύονται με το νυχτικό, στάθηκαν έξω από την αυλόπορτα κι άρχισαν να φωνάζουν "καλέ αυτός είναι γυναικούλα, είσαι γυναικούλα". Δεν μ'ένοιαζε τόσο που με φώναζαν "γυναικούλα" όσο έτρεμα στην ιδέα μη τυχόν και το ακούσει ο πατέρας μου γιατί καταλάβαινα πως είναι κάτι κακό. Συνέχισαν να φωνάζουν "καλέ αυτός είναι γυναικούλα, είσαι γυναικούλα" κάθε φορά που περνούσαν έξω από το σπίτι μας, κι όταν πια είχα επιστρέψει στο σχολείο. Ένας φόβος ανάμικτος όμως μ'ένα αίσθημα ευγνωμοσύνης για τους συμμαθητές μου -αν και τους ένιωθα σαν βασανιστές μου- γιατί ποτέ δεν με είπανε "γυναικούλα" στο σχολείο, στα διαλείμματα ή στον δρόμο, όταν δηλαδή ήμουνα κι εγώ μαζί τους, παρά μόνον όταν περνούσαν έξω από το σπίτι.

3️⃣Πότε και πως αποφασίσατε αυτό που ακολουθήσατε για την υπόλοιπη ζωή σας;

Θ.Ν: Δεν ήταν μια συνειδητή απόφαση. Καθώς αισθανόμουν τους άλλους να με βλέπουν τόσο διαφορετικό σε σχέση με τους ίδιους, φαίνεται πως έπρεπε να κάνω κάτι που, αν και διαφορετικό, θα μπορούσε να επισύρει την εκτίμηση και κυρίως την αγάπη. Που χωρίς να την έχω στερηθεί-ο πατέρας μου υπήρξε ένας καλότατος άνθρωπος-ο θάνατος της μητέρας μου μ'έκανε να νιώθω πως το κενό ανάμεσα σε μένα και τους άλλους θα ήταν αδύνατο να γεφυρωθεί σε περίπτωση που δεν έκανα τίποτα που να μοιάζει ξεχωριστό, αλλά να μπορεί όμως και να γίνει γνωστό, να μην ντρέπομαι δηλαδή να το ανακοινώσω, όπως αισθανόμουν ήδη πως θα συμβεί με τόσα άλλα. 

4️⃣Ποιά ήταν εκείνα τα κριτήρια που σας έκαναν να επιλέξετε τον άνθρωπο της ζωής σας;

Θ.Ν: Ευτυχώς που η επιλογή ενός ανθρώπου καθοριστικού, όπως αναγνωρίζει κάνεις εκ των υστέρων, για τη ζωή του, δεν είναι θέμα κριτηρίων. Ευτυχώς γιατί μια επιλογή που γίνεται με οποιαδήποτε κριτήρια, ακόμη και με τα πιο αντικειμενικά και αμερόληπτα, δεν είναι δυνατόν να είναι ουσιαστική αφού προϋποθέτει κάτι το ιδανικό-τί άνοστη λέξη αν την δει κάνεις σε σχέση με την κινητικότητα και την σκοτεινιά που προϋποθέτει η ίδια η έννοια της ζωής-ώστε να μας προμηθεύει τις μεγαλύτερες συγκινήσεις όσο πιο ανεξήγητες παραμένουν οι επιλογές μας σε σχέση με τους άλλους. Ακόμη και του ενός και μοναδικού ανθρώπου που μπορεί να χαρακτηριστεί ως "ο άνθρωπος της ζωής μου". Ανεξάρτητα λοιπόν με το τι θα ήθελα ή τι θα φανταζόμουν πως θα κυριαρχούσαν ως κριτήρια στην ζωή μου, σε άνθρωπο ή μάλλον σε ανθρώπους της ζωής μου, εξελίχθησαν τα δυο μου βαφτιστήρια, ο Βασίλης και ο Θοδωρής-και αισθάνομαι πανευτυχής γι'αυτό.

5️⃣Τι πιστεύετε για τον θεσμό της οικογένειας;

Θ.Ν: Θου Κύριε φυλακήν τω στόματί μου. 

6️⃣Ποιός είναι για εσάς ο μεγαλύτερος φόβος;

Θ.Ν: Αυτόν που ζω εδώ και επτά χρόνια. Να έχουν φύγει οι καλύτεροι μου φίλοι, ο ένας πίσω από τον άλλον, ο Μένης Κουμανταρέας, ο Γιάννης Κοντός, ο Μάνος Ελευθερίου, ο Χριστόφορος Λιοντάκης, η "καλημέρα" μου και η "καληνύχτα" μου. Οι άνθρωποι που πάρα τις δεκαετίες της συναναστροφής, της συνοίκησης θα έπρεπε να πω καλύτερα, οι λογαριασμοί μαζί τους παραμένουν μετά τον θάνατο τους τόσο ανοιχτοί σχεδόν σαν να μην είχαμε ανταλλάξει κουβέντα ανάμεσα μας, αν και δεν υπήρχε σκέψη ή μυστικό που να μην το έχουμε μοιραστεί και να μην το έχουμε-όπως τουλάχιστον  φανταζόμασταν-εξαντλήσει. Πώς να παρηγορηθώ ο ανόητος όταν ελάχιστες μέρες πριν από τον θάνατο τους, ένα δύο μόλις εικοσιτετράωρα, στην ταβέρνα με τον Κουμανταρέα, στην Εντατική με τον Κοντό, στην ίδια καφετέρια με τον Ελευθερίου και με τον Λιοντάκη, όσο κι αν οργανωνόμουν εσωτερικά ώστε να μην τους κοιτάζω σαν να τους βλέπω για τελευταία φορά, δεν έκανα την τελική κίνηση που οι περιστάσεις επέβαλλαν και θα ήταν να τους πω ευθαρσώς ότι πάρα τα προβλήματα, όλα είχαν υπάρξει στις σχέσεις μας μοναδικά, σπουδαία και αψεγάδιαστα;

7️⃣Τι ρόλο παίζει η φιλία στην ζωή σας;

Θ.Ν: Θα αρκούσε να αναφέρει κάνεις το αφηγηματικό βιβλίο "Ονειρεύομαι τους φίλους μου" του Δημήτρη Νόλλα για να δείξει τι σημασία που έχουν οι φίλοι για την ζωή του. Αν θα αισθανόμουν την ανάγκη να προσθέσω κάτι που να αποδεικνύει ακόμη περισσότερο τη σημασία της φιλίας, είναι η μελαγχολία που μας πλημμυρίζει κάθε φορά που αναλογιζόμαστε πόσα πράγματα έχουμε στερηθεί όταν σχέσεις περιστασιακές, σχέσεις που υπήρξαν για ένα σύντομο χρονικό διάστημα, ή για ένα μόνο βράδυ, θα μπορούσαν να έχουν εξελιχθεί σε μακροχρόνιες παντοτινές. Πρόσωπα που συνυπήρξαμε για λίγο μ'έναν τρόπο συγκλονιστικό, αλλά χάθηκαν όπως τόσα άλλα που απλά διασταυρωθήκαμε μαζί τους.

8️⃣Η τέχνη ( Θέατρο, ζωγραφική, βιβλία, μουσική, κινηματογράφος, ποίηση) είναι σημαντική στην καθημερινότητα σας;

Θ.Ν: Δεν είναι απλά σημαντική, είναι η ίδια μου η καθημερινότητα. Μακάρι να μην ήταν γιατί τότε δεν θα είχα στερηθεί κάποιες πολύ ουσιαστικές χαρές και προπαντός δεν θα είχε διαμορφωθεί η ζωή μου με έναν τρόπο που με το να θέλω ότι πρέπει και μου επιβάλλεται να θέλω και κυρίως να κάνω, έχω ξεχάσει τι ακριβώς είναι αυτό που θα ήθελα ο ίδιος. Τι να κάνουμε όμως, έτσι έχουν τα πράγματα και δεν αλλάζουν.

9️⃣Έχετε πραγματοποιήσει τα περισσότερα από τα όνειρα σας;

Θ.Ν: Όχι τα περισσότερα, ούτε καν ένα μισό όνειρο. Ακριβώς γιατί τα όνειρα προορίζονται από την φύση τους να παραμείνουν όνειρα. Αλλά και τι σημασία μπορεί να έχει η πραγματοποίηση του οποιουδήποτε προσωπικού ονείρου, όταν μόνο κατά φαντασία και ποτέ πραγματικά μπορεί να το μοιραστείς ακόμη και μ'έναν άνθρωπο; Προκειμένου να αισθάνομαι ξένος μέσα στην ίδια μου τη ζωή, φανταζόμενος πως έχω πραγματοποιήσει κάποια όνειρα μου, αφού κάτι τέτοιο δεν θα ήταν δυνατόν να συμβεί σε κανέναν άνθρωπο, προτιμώ να αισθάνομαι πως τα όνειρα μου έχουν ολοκληρωθεί γιατί παραμένουν ανέπαφα.

1️⃣0️⃣Πώς αξιοποιείτε τον ελεύθερο χρόνο σας, αν υπάρχει;

Θ.Ν: Κάνοντας αυθορμήτως πράγματα που αν κάνεις μου τα περιέγραφε ως προοπτική, θα τα θεωρούσα ως μια τρομερή απώλεια χρόνου. Κοιτάζοντας το ταβάνι του υπνοδωματίου μου, ή αηδιάζοντας με το "σκεπτικό" και το επίπεδο της γλώσσας στα διάφορα σήριαλ που είναι σα ν'απευθύνονται σε καθυστερημένους. Δεν φανταζόμουν ποτέ ότι μπορεί να έρθει κάνεις σ' επαφή με το καλύτερο κομμάτι του εαυτού του μέσα από την απραξία ή μέσα από την αγανάκτηση κυρίως για τον εαυτό του με το να ξοδεύει τον χρόνο του με κάτι που υποτιμά.

1️⃣1️⃣Σας συγκινεί η φύση;

Θ.Ν: Τόσο όσο, ή μάλλον θα μπορούσα να ζήσω μια χαρά χωρίς να έρχομαι σ' επαφή μαζί της. Θα μου έφτανε να την βλέπω στις φωτογραφίες, στους πίνακες ζωγραφικής, στα ντοκιμαντέρ. Αφού όταν είμαι μέσα της, το μυαλό μου είναι πάντα αλλού.

1️⃣2️⃣Ποιά η σχέση σας με τον χρόνο;

Θ.Ν: Οποιαδήποτε σχέση κι αν έχουμε συνάψει προσωπικά με τον χρόνο, δεν μπορεί να έχει καμία σχέση με την έννοια του χρόνου αυτή καθεαυτή, ή με το τι σημαίνει ακριβώς "χρόνος". Θα ήταν γελοίος να φαντάζεται κανείς ότι μπορεί να δώσει μια απόκριση για το τι είναι ο "χρόνος" όταν ο ίδιος είναι ως έννοια μετρήσιμος ενώ ο χρόνος είναι απροσμέτρητος.

1️⃣3️⃣Τι ήταν αυτό που πολεμήσατε περισσότερο κατά την διάρκεια της ζωής σας για να κατορθωσετε να φτάσετε εδώ που είστε;

Θ.Ν: Να σταματώ να ονειροπολώ και να περνώ στο στάδιο της πρακτικής δραστηριότητας. Να μπορώ να συνεχίζω να κάνω αυτό που έχω μάθει να κάνω, αν και με συνθλίβουν οι τεράστιες διαφορές ανάμεσα σε όσα σκέφτομαι και σε όσα τελικά γίνονται. Πολεμώντας το αίσθημα της διαρκούς ευτυχίας που υπάρχει μόνον όταν παρατηρείς χωρίς διακοπή τι συμβαίνει μέσα σου, ή προσπαθώντας να καταλάβεις τι συμβαίνει στους άλλους. Εκτιμώ απεριόριστα τον ηρωισμό που προϋποθέτει για τον κάθε άνθρωπο το να σηκώνεται κάθε πρωί από το κρεβάτι του και να επιχειρεί το οτιδήποτε που τον υποχρεώνει να πάψει πια να είναι ο εαυτός του, όπως τον γνώρισε μέσα στη μόνωση και ησυχία της νύχτας, έστω κι αν ήταν κοιμισμένος.

1️⃣4️⃣Αν ξανά αρχίζατε την ζωή σας θα ακολουθούσατε την ίδια πορεία;

Θ.Ν: Την ίδια κι απαράλλαχτη.  Αφού την δική μου ζωή την γνωρίζω, ενώ μια οποιαδήποτε άλλη ζωή, όσο κι αν μου φαίνεται αξιοζήλευτη, δεν γνωρίζω απολύτως τίποτε γι'αυτήν.

Ο συγγραφέας Θανάσης Νιάρχος.